พญามือเหล็ก

ชื่อทั่วไป : พญามือเหล็ก
ชื่ออื่น : -
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Strychnos ignatii Berg.
ชื่อวงศ์ : Strychnaceae
ชื่อพ้อง : Strychnos krabiensis A.W.Hill


ลักษณะทางพฤกษศาสตร์: ไม้เถาเนื้อแข็ง กิ่งก้านสีเทาหรือน้ำตาล มีมือเกาะใบเดี่ยวๆใบเดี่ยวเรียงตรงข้าม รูปไข่ รูปไข่แกมขอบขนาน รูปวงรีหรือรูปวงรีขอบขนานกว้าง 4-7 ซม. ยาว 9-16 ซม. โคนใบแหลมหรือมน ปลายเรียวแหลมหรือยื่นออกมา เนื้อใบหนาและเหนียว ผิวใบมัน มีเส้นใบ 3 เส้น หูใบเป็นเส้นยาว ดอกช่ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบยาว 2-7 ซม. ดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกสีขาวหรือเขียว เชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว ผลสดรูปทรงกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 4-10 ซม. เปลือกหนาและแข็ง สีเหลืองถึงน้ำตาล เมล็ดกลมแบนหนา 7 มม. มีขน


สรรพคุณ
ราก แก้ไข้เรื้อรัง แก้ไข้มาลาเรีย
เมล็ด แก้อหิวาตกโรค เป็นยาบำรุง แก้อัมพาต กระตุ้นประสาทไขสันหลัง เป็นยาเบื่อหนู สุนัข กระตุ้นความรู้สึกทางเพศ
ใบ แก้ฟกบวม
เปลือก แก้อหิวาตกโรค เป็นยาบำรุง แก้อัมพาต กระตุ้นไขสันหลัง
ไม่ระบุส่วนที่ใช้ ตัดไข้ ดับพิษกระษัยโลหิต เป็นยาอยู่ไฟ ดับพิษไข้ ดับพิษโลหิตไข้จับสั่นเรื้อรัง แก้ปวดบวม แก้ไข้เพื่อดี แก้ละเมอเพ้อพก
สารเคมี : Brucine, polyneuridine, mucusine B


ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา
ทำให้ชัก เสริมฤทธิ์บาร์บิทูเรต คลายกล้ามเนื้อลายผ่านประสาทส่วนกลาง คลายกล้ามเนื้อเรียบของลำไส้ กระตุ้นกล้ามเนื้อเรียบของลำไส้ กระตุ้นกล้ามเนื้อเรียบของกระเพาะปัสสาวะและมดลูก ลดความดันโลหิต ต้านเชื้อมาลาเรีย ต้านแบคทีเรียเป็นพิษต่อเซลล์ การให้สารสกัดเอธานอล 90% ขนาด 200 มก/กก โดยกรอกทางปากในหนูถีบจักรเพศผู้เป็นเวลา 4 วัน พบความเป็นพิษและทำให้น้ำหนักลด