ขิง

ชื่อทั่วไป : ขิง
ชื่ออื่น : ขิงแกลง, ขิงแดง, ขิงเผือก, สะเอ, Ginger
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Zingiber officinate Rosc.
ชื่อวงศ์ : Zingiberaceae
ชื่อพ้อง : -


ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : พืชล้มลุก มีเหง้าใต้ดินขึ้นเป็นกอ แท่งหน่อใหม่ออกทางด้านข้างด้านนอกสุด เหง้าหรือลำต้นแท้จะเป็นข้อๆ เนื้อในสีขาวหรือเหลืองอ่อน สุดของข้อจะเป็นยอดหรือต้นเทียม สูงพ้นพื้นดินมา 50-100cm. ลำต้นเทียมมีกาบหรือโคนใบหุ้ม ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับกันเป็นสองแถว ใบรูปหอกเกลี้ยงๆ หลังใบห่อจีบเป็นรูปรางน้ำ ปลายใบสอบเรียวแหลม โคนใบสอบแคบและจะเป็นกาบหุ้มลำต้นเทียม ช่วงต่อระหว่างกาบกับตัวใบจะหักโค้งเป็นข้อศอก ดอกสีขาวออกเป็นช่อรูปเห็ดหรือกระบอง ซึ่งแท่งขึ้นมาจากเหง้า ทุกๆดอกมีกาบสีเขียวปนแดงรูปโค้งๆห่อรองรับกลีบดอกและกลีบเลี้ยงมีอย่างละ 3 กลีบ อุ้มน้ำและหลุดร่วงไว โคนกลีบดอกม้วนห่อ ส่วนปลายกลีบผายกว้างออก เกสรตัวผู้มี 6 อัน ผลกลมแข็งโต


สรรพคุณ
ราก เจริญอาหาร แก้เสมหะในลำคอ ทำให้ลำคอโปร่ง ทำให้เสียงเพราะ ฆ่าพยาธิ แก้ลม แก้พรรดึก แก้บิด แก้อุจจาระดังขมิ้น แก้ท้องลั่นโครกคราก แก้ลำไส้ใหญ่อักเสบ แก้ปวดลำไส้เล็ก ต่อต้านการอักเสบของเยื้อเมือก ทำให้ผิวสดชื่น แก้โรคตา บำรุงธาตุไฟ แก้แน่นในอก แก้โรคบังเกิดแต่ทรวง แก้คอเปื่อย ขับลม ช่วยย่อยอาหาร แก้นิ่ว แก้เบา แก้อาเจียน แก้นอนไม่หลับ แก้อากาศธาตุ 10 ประการ
เหง้า เจริญอากาศธาตุ แก้ไข้ แก้พรรดึก แก้นอนไม่หลับ แก้ลมพานไส้ แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้ท้องเสีย แก้นิ่ว ขับเสมหะ แก้อากาศธาตุ 10 ประการ แก้ปวดท้อง ย่อยอาหาร แก้ลม แก้ลมป่วงทุกชนิด แก้เสมหะ และลมอัณฑพฤกษ์ แก้โรคในปาก แก้ธาตุพิการ เจริญอาหาร แก้โรคอันเกิดแต่ทรวง แก้ปิด แก้ลมปั่นป่วนในท้อง ทำให้ผิวสดชื่น แก้ไข้ผอมเหลือง พอกแผลที่ถูกตะปูตำ แก้ไข้หวัดใหญ่ แก้ไอ แก้หอบ ขับปัสสาวะ แก้ปู ปลา นก และเนื้อสัตว์อื่นที่เป็นพิษ แก้สะอึก รักษลำไส้อักเสบ แก้โรคในคอ
เปลือกเหง้า ขับลมขับปัสสาวะแก้บวมน้ำ ท้องอืด ท้องแน่น แก้แผลบวม มีหนอง และโรคผิวหนังกลากเกลื้อน
ต้น ขับลม แก้นิ่ว แก้น้ำเบาหยอดย้อย แก้ลมป่วงทุกชนิด แก้ท้องร่วงอย่างแรง แก้อาเจียน แก้โรคคอเปื่อย บำรุงธาตุไฟ ช่วยย่อยอาหาร ฆ่าพยาธิ แก้โรคตา แก้บิด
ใบ แก้กำเดาให้บริบูรณ์ ขับลม ช่วยย่อยอาหาร แก้ฟกช้ำจากหกล้มหรือกระทบกระแทก แก้นิ่ว แก้เบาหยดย้อย แก้โรคคอเปื่อย บำรุงธาตุไฟ ช่วยย่อยอาหาร ฆ่าพยาธิ แก้โรคตา แก้บิด
ดอก แก้โรคอันบังเกิดแต่ดวงหทัย บำรุงหัวใจ แก้โรคคอเปื่อย บำรุงธาตุไฟ ช่วยย่อยอาหาร ฆ่าพยาธิ แก้โรคตา แก้บิด
ไม่ระบุส่วนที่ใช้ แก้พรรดึก แก้ไข้จับ แก้นอนไม่หลับ แก้ลมพานไส้ แก้ลมแน่นทรวง ลมเสียดแทง แก้คลื่นเหียนอาเจียน แก้จุกเสียดแน่น บำรุงธาตุ ขับลม แก้ลมทั้งปวง แก้โรคในตา แก้เสมหะ แก้ไอลึกในทรวงอก แก้ไข้ 10 ประการ แก้ลมในกองไฟธาตุให้กระจาย เจริญไฟธาตุ ระงับตรีโทษ แก้ธาตุลมกำเริบ แก้ท้องลั่นโครกคราก เจริญอาหาร แก้หัวล้าน แก้ท้องร่วงอย่างแรง แก้บิด แก้ปากคอเปื่อย แก้อุจจาระมีสีเหลือง แก้โรคตา แก้นิ่ว แก้เบาหยดย้อย เป็นยาอายุวัฒนะ แก้น้ำมูกไหล แก้ปิตตะ แก้ฟกบวม แก้ริดสีดวงทวารหนัก แก้โรคภายในให้เจริญ แก้เคล็ดขัดยอก ฆ่าพยาธิ ทำให้ผิวหนังสดชื่น ขับปัสสาวะ ลดไข้มาลาเรีย
น้ำมันระเหย แก้โรคที่เกิดจากความเย็นจัด ช่วยย่อยอาหาร ละลายเสมหะ


สารสำคัญ : Acetaldehyde ; acetic acid ; aromadendrene ;benzaldehyde ; bisabolene ; borneol ; borneol acetate ; n-butyraldehyde ; caffeic acid ; calamenene ; camphene hydrate ; camphor ; caprylic acid ; capsaicin ; caryophyllene ; cedoral ; cineol ; citral ; citronelal ; coumaric acid ; curcumin ; cyanin ; cyclobutane,cis-1-2-bis-(tran-3-4-dimethoxy-styryl) ; cymen-8-ol,para ; cymene,para ; cysteine ; diethyl sulfide ; ethyl acetate ; ethyl myristate ; eugenol ; farnesal ; fluoride ; furanogermenone ; furfural ; galanolactone ; geranial ; geranic acid,cis ; geraniol ; germanium ; 10-gingediol ; 6-gingerdiol ; gingerenone A ; gingerenone B ; gingerol ; glanolactone ; glycine ; guaiol ; heptane-2-ol ; heptenone,methyl ; hexane-1-al ; junipercamphor ; lauric acid ; leucine ; limonene ; linalool ; menthol acetate ; methyl acetate ; myrcene ; myrtenal ; neral ; nerol ; nerolidol ; nonan-2-ol ; n-nonane ; nonyl aldehyde ; octan-1-al ; n-octane ; n-octanol ; oxalic acid ; paradol ; patchouli alcohol ; pentane-2-ol ; perillen ; ?-pinene ; pipecolic acid ; n-propanol ; protease ; rosefuran ; sabinene ; serine ; sesquiterpene hydrocarbon ; sesquithujene ; shikimic acid ; shogaol ; starch ; terpinen-4-ol ; terpinolene ; threonine ; threoine ; tricyclene ; valine ; xanthorrhizol ; zingerberone ; zingiberene ; zingiberenol ; zingiberine ; zingiberol ; zingiberone


ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา
ลดคอเลสเตอรอลในเลือด ลดไขมันในเลือดต้านยาเสพติด ต้านการชัก เสริมฤทธิ์ของ barbiturate ประสาทหลอน ลดไข้ เพิ่มอุณหภูมิร่างกาย แก้ปวด แก้ปวดศีรษะไมเกรน ลดพฤติกรรมชาติของสัตว์ทดลอง ยับยั้งการวิงเวียนแก้คลื่นไส้ แก้อาเจียน ยาชาเฉพาะที่ ต้านเชื้อแบคทีเรีย ต้านเชื้อรา ต้านยีสต์ ต้านไวรัส ยับยั้งเอนไซม์ DNA polymerase ? ,? and ? เพิ่มการสร้างวิตามิน กระตุ้นการเจริญเติบโตของเชื้อ Lactobacillus ยับยั้งพยาธิเท้าช้าง ยับยั้งพยาธิตัวกลม ยับยั้งพยาธิไส้เดือน ฆ่าหอย ฆ่าสัตว์น้ำ ฆ่าแมลง ป้องกันฟันผุ คลายกล้ามเนื้อเรียบ ยับยั้งการดูดซึมที่ลำไส้ ยับยั้งการหลั่งของกระเพาะอาหาร กระตุ้นการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหาร กระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ ต้านซีโรโทนิน ยับยั้งเอนไซม์ ?-amylase ยับยั้งเอนไซม์ pepsin ยับยั้งเอนไซม์ pancreatin แก้ท้องเสีย ทำให้เยื่อบุกระเพาะหลุดออกไป กระตุ้นการสร้างน้ำดี เพิ่มน้ำตาลในเลือด ลดน้ำตาลในเลือด ยับยั้งรีเฟล็กของกล่องเสียง กระตุ้นการหดตัวของหลอดลม แก้ไอ กระตุ้นการเจริญของเส้นผม ขับปัสสาวะ กระตุ้นการหลั่งกลูคากอนและอินซูลิน กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง เพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจ ลดอัตราการเต้นของหัวใจ เพิ่มแรงบีบตัวของหัวใจ ลดแรงบีบตัวของหัวใจ เพิ่มความดันโลหิต ลดความดันโลหิต เพิ่มอัตราการไหลของเลือดที่อวัยวะ ขยายหลอดเลือด กระตุ้นการหายใจ ทำให้ไตทำงานดีขึ้น ต้านไตเลื่อนลง ยับยั้งการเป็นพิษต่อระบบประสาท ยับยั้งการเป็นพิษต่อตับ ยับยั้งการแสดงออกของแอนติเจนต่อตับอักเสบ ยับยั้งเอนไซม์ glutamate-pyruvate transaminase ยับยั้งเอนไซม์ glutamate-oxaloacetate transaminase กระตุ้นเอนไซม์ glutathione-S-transferase มีฤทธิ์เอนไซม์ peroxidase กระตุ้นเอนไซม์ catalase ยับยั้งออกซิเดชั่น ยับยั้งการสร้าง lipid peroxide ยับยั้งเอนไซม์ alanine aminotransferase และ aspatate transminase ยับยั้งการขนส่งแคลเซียม ทำให้ความจำดีขึ้น ลดการอักเสบ กระตุ้น corticosterone กระตุ้นระดับ cAMP ยับยั้งพรอสตาแกลนดิน ยับยั้งการสร้างพรอสตาแกลนดิน ยับยั้งการสร้างทรอมบอกเซนเอ-2 ยับยั้งการสร้างทรอมบอกเซนบี-2 ยับยั้งการสร้างลิวโคไตรอีน ทำให้เกิดการแพ้ ต้านการแพ้ ต้านฮีสตามีน ยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด ลดเวลาการเกิดปฏิกิริยาของโปรทอมบิน กล้ามเนื้อมดลูกคลายตัว น้ำหนักตัวลดลง น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น ผลต่อการพัฒนาของต่อมไทมัส ต้านการทำงานของกล้ามเนื้อลาย ยับยั้งเมตาบอลิซึมของไขมันใน macrophage กระตุ้นการทำงานของ macrophage กระตุ้นการทำงานของเซลล์น้ำเหลือง ทำให้จำนวนเม็ดเลือดขาวน้อยลง กระตุ้นภูมิคุ้มกัน กระตุ้นการสร้างอินเตอร์ฟีรอน กระตุ้นการแบ่งเซลล์ ต้านพิษงู ยับยั้งการเกิดเนื้องอก พิษต่อเซลล์
การทดสอบความเป็นพิษพบว่า เมื่อป้อนสารสกัดเหง้าด้วยอัลกอฮอล์ 80% ขนาด 3 g/kg จะทำให้เกิดความเป็นพิษในหนูถีบจักร การใช้สารสกัดเหง้าด้วยอัลกอฮอล์ 50% หรือ อัลกอฮอล์ 90% ฉีดเข้าช่องท้องหนูถีบจักร ขนาดที่ทำให้สัตว์ทดลองตาย 50% เท่ากับ 178 mg/kg และ 1 g/kg ตามลำดับ การฉีดสารสกัดเหง้าด้วยน้ำเข้าหลอดเลือดดำของหนูถีบจักรขนาด 1500 mg/kg จะทำให้สัตว์ทดลองตายครึ่งหนึ่ง การฉีดสารสกัดเหง้าด้วยอัลกอฮอล์ 90% เข้าหลอดเลือดดำกระต่ายขนาด 2 ml. ทำให้กระต่ายตายสารสกัดเหง้าด้วยอีเทอร์เมื่อให้ผู้ใหญ่รับประทานมีอาการพิษเกิดขึ้นได้